YİBO-PİO, TAŞIMALI İLKÖĞRETİM UYGULAMASI VE BSİO'LARA İLİŞKİN RAPOR 

2005

 

I. YİBO ve PİO

A.Fiziki Durum

1. Kapasite Durumu

a. Yatakhane yetersizliği

İlimizde bulunan YİBO'ların bir kısmında halen koğuş sistemi düzeninde yatakhaneler mevcuttur. Milli Eğitim Bakanlığı koğuş sisteminin oda sistemine dönüştürülmesi yönünde çalışmalar başlatmıştır. Ancak bu güne kadar koğuşların tamamı oda sistemine dönüştürülememiştir. Öğrencilerin gelişimi ve sağlığı açısından oda sisteminin koğuş sistemine göre daha iyi olduğu aşikardır. Bu nedenle halen koğuş sistemindeki yatakhanelerin tamamının oda sistemine dönüştürülmesi gerekmektedir.

b. Spor salonu

İlimizde bulunan YİBO ve PİO'ların tamamına yakınında spor salonu bulunmamaktadır. İlimizde kış aylarının yağışlı ve soğuk olması, okul bahçesinin spor etkinliklerinde kullanılmasına engel teşkil etmekte, öğrenciler aylarca sınıflarına hapsolmaktadırlar. Yatılı okullarda öğrencilerin gerek boş zamanlarını değerlendirmesi gerekse spor etkinliklerinin düzenlenmesi açısından kapalı spor salonlarının bulunması önem taşımaktadır. Bu nedenle bina yapımı uygun olan bütün YİBO ve PİO'lara kapalı spor salonlarının yapılması gerekmektedir.

c. Kütüphane

YİBO ve PİO'ların birçoğunda  okul kütüphanelerinin bulunmadığı var olanlarda ise yeterli sayıda eser bulunmadığı görülmektedir. Bu kurumlarımızdaki okul kütüphanelerinin geliştirilmesi gereklidir.

d. Bahçe düzeni

Bütün okullarımızda olduğu gibi YİBO ve PİO'larda da okul bahçesinin spor etkinlikleri için düzenlenmesi gerekmektedir. Bazı YİBO ve PİO'larımızda bu düzen bulunmasına rağmen bir kısmında yetersiz durumdadır.

e. Su deposu bulunması

Okullarda bulunması zorunlu olan su depolarının öğrenci mevcudunu yeterli ve günün teknolojisine uygun hale getirilmesi gereklidir.

2. Donatım Yetersizliği

 İşlik, laboratuar ve bilgi teknolojisi sınıfları bulunmayan veya bulunduğu halde buralarda bulunması gereken araç gereçleri yetersiz olan okullarda bu eksikliklerin giderilmesi gereklidir.

Yatılı okullarımızda Okul Spor Kolu için aidat toplanmamaktadır. Bu nedenle spor malzemesi alımında güçlük çekilmektedir. Gerekli spor malzemelerinin sağlanması önemlidir.

Yemekhanelerde gerekli donatım malzemesi yeterli olmayan okullardaki bu eksiklik giderilmelidir.

 

B. Personel Durumu

1. Yöneticiler

YİBO ve PİO yöneticilerinin bir kısmı vekaleten okul yöneticiliği görevi yürütmektedirler.  Görevlendirme yapılırken bu okulların niteliği dikkate alınarak kendisini yetiştirmiş, yöneticilik tecrübesine sahip kişilerin tercih edilmesi yerinde olacaktır.

İlimiz Merkez Kız YİBO dahil olmak üzere bu okullarda bayan yönetici bulunmamaktadır. Kız öğrencilerin öğrenim görmüş olduğu bu kurumlarda yöneticilerden birisinin mutlaka bayan olmasına özen gösterilmelidir.

2. Öğretmenler

YİBO ve PİO'larda görev yapan öğretmenlerin birçoğunun yeterli mesleki tecrübeye sahip olmadığı, bu öğretmenlerin zaman zaman kendi aralarında veya yöneticilerle çatışmaya girdikleri, okuldaki örgüt iklimini bozdukları görülmektedir. Bu durum eğitim öğretim çalışmalarının etkili bir şekilde yürütülmesine engel teşkil etmektedir. Yatılı okullarda görevlendirilecek öğretmenlerin gerekli mesleki tecrübeye sahip, sosyal, uyumlu, becerilerini geliştirmiş, bu okullarda çalışmaya gönüllü, yani nitelikli öğretmenler olmasına özen gösterilmelidir..

3. Yardımcı Personel

a) Hizmetli

YİBO ve PİO'larda görevli yardımcı hizmetli personel sayısı yetersizdir. Bu nedenle okulların başta temizlik olmak üzere birçok hizmeti yeterli değildir. Öncelikle bu sayının yeterli düzeye çıkarılması gereklidir.

Yardımcı hizmetli niteliği düşüktür. Genellikle yetiştirme yurdundan gelen gençler görevlendirilmektedir. Bu kişiler uyum güçlüğü çektiği için yatılı okullarda çalıştırılması uygun değildir. Yatılı okullarda görevlendirilecek hizmetlilerin okulların niteliği dikkate alınarak görevlendirilmesi gereklidir. Ayrıca hizmet alımı yapılması durumunda da yine bu hizmetin okulların niteliğine uygun olarak bayan görevlilerce yürütülmesinin daha yararlı olacaktır.

b) Ahçı ve yemekhane personeli

Bir çok YİBO ve PİO'larda Ahçı ve yemekhane personelinin bulunmadığı, bu nedenle yardımcı hizmetlilerin ahçı ve yemekhane personeli olarak görevlendirildiği görülmektedir. Okullardaki ahçı ve yemekhane personeli açığı kapatılmalıdır.

c) Memur ve Sağlık Personeli, Teknik Personel

İlköğretim Okulları Yönetmeliği ve Okul Pansiyonları Yönetmeliğine göre bu okullarda çalışması gerekli olan, memur, sağlık personeli ve teknik personelin  bulunmadığı görülmektedir.

 

C.Öğrenci Planlaması

1.      Planlama

Öğrencilerin yerleştirme işlemleri öğrenci yerleştirme komisyonu tarafından planlanmaktadır. YİBO ve PİO'lara yerleştirme planlanırken öğrencilerin en yakın yatılı okula yerleştirilmelerinin planlanması gereklidir.

Ayrıca ulaşım imkanı iyi olan veya ilçe merkezlerine çok yakın olan birçok köy okulunun öğrencilerinin yatılı okullara planlanması  yersizdir. Bu öğrencilerin velileri kendi imkanlarıyla öğrencilerinin öğrenime devam etmelerini sağlamaktadırlar. Taşımaya çok elverişli yerlerin taşıma kapsamında planlanması yerinde olacaktır.

 

2.      Öğrenci Fazlalığı

Milli Eğitim Bakanlığı'nca ilimizde bulunan YİBO'ların kapasiteleri fazla belirlendiğinden özellikle yatakhane bölümünde gereğinden fazla öğrenci kalmaktadır. Bakanlığımız her öğrenci için 4 m² yatakhane alanı ayrılarak kontenjan belirlenmesi esasını getirmiştir. Bu esasa göre YİBO'ların kontenjanları yeniden belirlenmeli ve öğrenciler için sağlıklı bir eğitim ortamı hazırlanmalıdır.

 

3.      Devamsızlık

2001-2002 öğretim yılından itibaren yapılan çalışmalar sonucunda ilimizdeki sürekli devamsız öğrenci sayısı oldukça azalmıştır. Ancak halen değişik nedenlerle 500 civarında öğrencimizin özellikle yatılı ve taşıma merkez okullarına devam etmediği görülmektedir.Genel olarak tespit edilen devamsızlık nedenleri şunlardır.

 

1.      Yerleşim yerindeki  Okulun II. kademesinin bulunmaması nedeniyle öğrencilerin başka okullarda öğrenimlerine devam etmek zorunda olması, ailenin çocuğunu kendi yerleşim yeri dışına göndermek istememesi,

2.      6. sınıfı YİBO veya taşımalı eğitim kapsamında başka bir okulda sürdürecek olan öğrencilerin okullara kayıt yaptırmaması sonucu devam takip işlemlerinin bu okullarca yapılmaması

3.      Kız öğrencilerin okutulmak istenmemesi veya yatılı okullara gönderilmek istenmemesi,

4.      Öğrencilerin gerçek yaşlarına göre yaşlarının küçük yazdırılması nedeniyle fiziksel gelişimlerinin fazla olması

5.      Ailelerin, çocuklarının (öğrencilerin) işgücüne ihtiyaç duyması

6.      Öğrencinin yurt dışına gitmesi veya öğrencinin ailesinin göç etmesi sonucu adresinin belirlenememesi

 

İlimiz Merkez Karamehmet, Karabalçık, Zengi, Başsöğüt ve Kızılanan köyleri gibi bazı köylerde devamsızlığın yoğun olduğu, köylerindeki B.S.İ.Okullarının 5. sınıfını bitirip 6. sınıfa devam etmesi gereken kız öğrencilerin çoğunluğunun Kız YİBO'na gönderilmediği görülmüştür. Bu köylere üst düzeyde ziyaretler yapılmasının öğrenci devamının sağlanmasında etkili olacağı düşünülmektedir. Ayrıca:

Mülki amirlerce cezai müeyyidelerin etkin bir şekilde uygulanması,

Öğrenci sayısı uygun olan bütün okullarda II. Kademenin açılarak öğrencilere ailelerinin ikamet ettiği yerde öğrenim görme fırsatı tanınması,

Öğrencilerin en yakın Y.İ.B.O’na yerleştirilmesi  devamsızlığı ortadan kaldıracak diğer önlemlerdir.

 

II. TAŞIMALI İLKÖĞRETİM UYGULAMASI

 

İlimizdeki Taşıma Merkezi Sayısı:

Taşınan okul ve öğrenci sayısı:

Öğrenci başarı durumu bakımından taşımalı ilköğretim kapsamında öğrenim gören öğrencilerin B.S.İ.O’larda öğrenim görenlere nazaran daha başarılı oldukları tespit edilmiştir.

 Taşımalı ilköğretim uygulamasının taşınan öğrencilerin sosyal, psikolojik ve kültürel gelişimlerine etkileri olumlu yöndedir.

Veliler, öncelikle öğrencilerinin kendi okullarında öğrenime devam etmelerini istemektedirler. Ancak bu mümkün olmadığında öğrencilerin yatılı okullara gitmesi yerine taşıma kapsamına alınmasını tercih etmektedirler. Taşımalı ilköğretim uygulamasının devamsızlığı azalttığı, öğrencilerin gelişimi ve başarısını artırdığı ayrıca  taşıma merkezlerinin sosyal ve kültürel yönden gelişmesini sağladığı dikkate alınarak taşımalı ilköğretim uygulamasının yaygınlaştırılmasının uygun olacağı düşünülmektedir.

 

A.    Fiziki Durum

a.      Fiziki Kapasite Yetersizliği

Bazı taşıma merkezleri derslik yetersizliği nedeniyle ikili öğretim yapmaktadır. Ayrıca normal öğretim yapan ilköğretim  okullarının birçoğunda da derslik yetersizliği nedeniyle başka amaçlar için yapılmış olan birimler derslik olarak kullanılmakta, bazı köy okullarında lojmanların odaları dahi derslik olarak kullanılmaktadır.

Kurumların ihtiyaçları karşılayacak kapasitede olmaması, derslikle sınırlı olmayıp okullarda öğretmen odasının bulunmaması veya kullanışsız olması, yeterli eşya ile donatılmamış olması, öğretmenlerin branşlarıyla ilgili çalışmaları yürütebilecekleri işlik, laboratuar, spor salonu gibi bölümlerin bulunmaması, dersliklerin bir kısmının  ışık almaması, dar olması, öğretmenler için ayrı WC bulunmaması gibi yetersizlikler eğitimi olumsuz yönde etkilemektedir.

Okullarımızda kapalı spor salonu bulunmaması özellikle ilimizdeki mevsim koşullarından dolayı beden eğitimi derslerinin işlenmesini güçleştirmektedir.

 Eğitim-öğretim çalışmalarının daha etkili yürütülmesi için okullarımızda yeterince ders araç-gereci mevcut değildir. Okulların ders araç-gereci ihtiyacının karşılanması gerekmektedir. Özellikle her okula öğrenci mevcuduna uygun sayıda görsel eğitim araçları sağlanmalıdır.

Taşıma merkezi okullarımızın çoğunda okul kütüphanesi bulunmamaktadır. Bulunanlarda ise yeterli sayıda kitap yoktur. Mevcut kütüphane ve kitaplıklarda Okul Kütüphaneleri Yönetmeliği’nde belirtilen nitelikteki yayınların sayısı az olduğundan kütüphaneler amacına uygun hizmet verememektedirler.

b.      Yemekhane Yetersizliği

Taşıma merkez okullarında taşınan öğrencilerin yemeklerinin yemeleri için bir yemekhane bulunması zorunludur. Yemekler dersliklerde yenmektedir. Bu uygun değildir. Ayrıca bu okulların her türlü laboratuar, atölye, salon gibi imkanlarının olması gerekir ancak birçok taşıma merkezinde bu bölümler yer almamaktadır.

 

c.       Sosyal tesis yetersizliği

İlimizde bulunan taşıma merkez okullarının tamamına yakınında spor salonu, çok amaçlı salon, televizyon izleme odası, kantin gibi tesisler bulunmamaktadır. İlimizde kış aylarının yağışlı ve soğuk olması, okul bahçesinin spor etkinliklerinde kullanılmasına engel teşkil etmekte, öğrenciler aylarca sınıflarına hapsolmaktadırlar. Bu  okullarda öğrencilerin gerek boş zamanlarını değerlendirmesi gerekse spor etkinliklerinin düzenlenmesi açısından kapalı spor salonlarının, çok amaçlı salonların, kantin, tv. İzleme odası gibi bölümlerin bulunması önem taşımaktadır. Bu nedenle bina yapımı uygun olan bütün taşıma merkez okullarına bu bölümlerin yapılması gerekmektedir.

d.      Bahçe düzeni

Bütün okullarımızda olduğu gibi taşıma merkez okullarında da okul bahçesinin spor etkinlikleri için düzenlenmesi gerekmektedir. Bu okulların birçoğunda bahçe düzeni yetersiz durumdadır.

e. Konut Sorunu

Özellikle köylerde bulunan taşıma merkez okullarında çalışan öğretmenler  için yeterince lojman bulunmadığından,öğretmenler köylerde kalacak konut bulamamakta, birçok öğretmen köy odalarında ikamet etmekte, zoraki  bulunan konutlar ise çok sağlıksız olduğundan öğretmenler, ortama uyum sağlayamamakta, mesleklerini yeterince sevememekte ve verimli olamamaktadırlar.

 

B.     Personel Yetersizliği

a.  Yardımcı Hizmetli

Taşıma merkez okullarında görevli yardımcı hizmetli personel sayısı yetersizdir. Bu nedenle okulların başta temizlik olmak üzere birçok hizmeti yeterli değildir. Öncelikle bu sayının yeterli düzeye çıkarılması gereklidir.

            Kalorifer sistemi bulunan bazı okullarda hizmetli bulunmadığından kaloriferin yakılması sorun olmaktadır. Okul yöneticisi ya kazanı kendisi yakmakta veya dışarıdan ehliyetsiz bir kişiye yaktırmak zorunda kalmaktadır. Bu durum, yakıcının sigorta işlemlerinin yürütülmesi için maddi imkan olmadığından hem  yasal açıdan hem de güvenlik açısından sakıncalar doğurmaktadır. Kalorifer sisteminin arızalanması halinde okul yöneticileri haksız yere kusurlu duruma düşmektedirler. Bu nedenli Valiliğimizce hizmet alımı yoluna gidilmesi uygun olacaktır.

b. Öğretmen

Taşıma merkez okullarının tamamına yakınında rehber öğretmen yoktur. Öğrencilerin uyum güçlüğü çekmeleri de dikkate alınarak bu kurumlarda rehber öğretmen görevlendirilmelidir.

Bazı taşıma merkezi ilköğretim okullarında branş öğretmeni sayısının az olması nedeniyle öğretmenlerin kendi branşları dışındaki birçok dersi okutmaları, öğretmenlerin alan bilgisi olmaması nedeniyle dersleri verimsiz kılmaktadır.

 

C. Taşıma İşleri

Okul Servis Araçları Hizmet Yönetmeliği'nde belirtildiği üzere taşıma araçlarında taşımacı tarafından rehber öğretmen veya yardımcı görevliler nezaretinde taşıma yaptırılması gereklidir. Servis  araçları şoförlerinin  çocuk psikolojisi konusunda eğitimden geçirilmesi gerekmektedir. Servis araçlarının periyodik olarak Jandarma  ve Emniyet Trafik  ekipleri tarafından denetlenmesi, ilgili İl/İlçe Milli Eğitim Müdürlüklerince  taşıma iş ve işlemleriyle ilgili olarak bilgilendirme toplantılarının yapılması, ayrıca taşıma araçlarında telefon  buldurulması ve telefonların öğrenci velilerine bildirilmesi yerinde olacaktır.        

D-Eğitim Giderleri; İlköğretim okullarımızın birçok gideri olduğu halde gelirlerinin olmaması okul yönetimlerini hizmetlerin sağlıklı yürütülmesi açısından zora sokmaktadır. Öğrenci kayıtlarında ücret alınmamasından dolayı okulların hiçbir maddi kaynağı yoktur. Okullar telefon parasını dahi ödeyememektedirler. Birçok okulda okulun ihtiyaçlarını öğretmenler kendi aralarında para toplayarak karşılamaktadırlar.

Eğitim kurumlarından nitelikli hizmet bekleniyorsa onlara maddi kaynak sağlanmalıdır. Fotokopi makinesine kağıt bulamayan, bozulunca yaptırmak için parası olmayan, tuvaletlerine sabun dahi alamayan bir okulda eğitim kalitesinin artırılması beklenemez. .

 

III. BSİO

 

A.    Fiziki Durum

1. Binaların durumu

            BSİ Okullarının çok eski binalar olması nedeniyle birçoğunun onarım ihtiyacı bulunduğu, bir kısmında elektrik tesisatının olmadığı, olanların ise fenni uygunluğunun bulunmadığı görülmüştür.

2. Tuvaletler

BSİ Okullarının  bir kısmın kullanılabilir tuvalet bulunmadığı, tuvaleti olanların ise çoğunda su bulunmadığı görülmüştür.

3. Lojmanlar

Okul lojmanlarının çok eski binalar olması nedeniyle sağlıklı olmadığı, birçoğunun onarım ihtiyacı bulunduğu, bazılarının ise kullanılamaz durumda olduğu, bir kısım okulda ise hiç lojman bulunmadığı görülmektedir. Bu nedenle öğretmenler çok olumsuz koşullarda barınmaktadırlar. Okul lojmanlarının sağlıklı koşullara kavuşturulması gerekmektedir.

4. Bahçe Duvarları

BSİ Okullarının bir çoğunun bahçe duvarı bulunmamaktadır. Yakın bir gelecekte kapanma ihtimali bulunmayan okullara bahçe duvarlarının yapılması için gerekli  malzeme veya nakdi yardımların yapılması gerekmektedir.

            5. Fazla binalar

            BSİ Okullarının bahçelerindeki eski binalar eğitimi devam eden okullarda güvenlik açısından tehlike yaratmaktadır. Bu binaların  yıkımları sağlanmalıdır.

7.      Kapalı B.S.İ.O binalarının durumu

Kapalı okul binalarının ve lojmanlarının atıl durumda kaldığı, harabeye döndüğü görülmektedir. Kapalı okul binalarının korunmasının sağlanması için muhtarlıklara gerekli uyarılarda bulunulması gerekmektedir.

 

B.     Personel Durumu

B.S.İ.O'larla köy ilköğretim okullarında okulun ısıtılması ve temizlenmesi işlemlerinin yapılması için öğrenci başına toplanan paralarla, cüzi ücretler ödenerek işçi çalıştırılmaktadır. Bu işçilerin sigorta işlemleri maddi imkansızlık nedeniyle yapılamadığından okul yöneticileri sorumlu duruma düşmektedirler.

 

C.    Yakacak alımı ve nakliyesi

Bu okullarımıza tahsis edilen kömürün nakliyesinde güçlük yaşanmaktadır. Bu nedenle yakacak alımlarında şartnameye kömürün okullara teslim edilmesi şartı konulmalıdır. Ayrıca teslimde tartı imkanı olmadığından özellikle  torbalanmış kömür alımı tercih edilmelidir.

 

D.    Eğitim Durumu

BSİO'larda eğitim başarısı istenilen düzeyde değildir. Bu okullarda öğretmen sirkülasyonunun fazla olması nedeniyle eğitim öğretim çalışmalarının verimli yürütülemediği, öğretmen değişikliklerinin eğitim kalitesini düşürdüğü gözlenmiştir.

Aday öğretmenlerinin hizmet öncesinde almış olduğu eğitimin yetersiz olması da bu okullardaki başarının istenen düzeyde gerçekleşememesinin temel nedenlerinden biridir.

Ayrıca Bakanlıkça öğretmen atamalarının zamanında yapılmaması sonucu aday öğretmenlerin yeterli düzeyde hizmetiçi eğitim almadan ders okutmaya başlamaları da eğitim-öğretimi olumsuz yönde etkilemektedir.

 

Doğan CEYLAN