YÖNELTME YÖNERGESİNE İLİŞKİN RAPOR

1. Bu yönergenin 18. maddesi gereğince, yöneltme öneri kurulu tarafından diploma almaya hak kazanan öğrencileri akademik eğitime, meslekî ve teknik eğitime veya güzel sanatlar eğitimine yöneltmek amacıyla düzenlenen yöneltme öneri formunun, yasal bağlayıcılığı yoktur. Bu nedenle öğrencinin ortaöğretim kurumuna devamı yine velinin tercine bırakılmaktadır. Yöneltme öneri formunun yasal bağlıyıcılığı olmalıdır. Öğrenci ancak bu öneri formunda belirtilen ortaöğretim kurumlarına kayıt yaptırabilmelidir. Bu nedenle Yönergeye buna ilişkin hükümler konulmalıdır.

2. Meslekleri tanıma için ayrılan süre çok yetersizdir. Bu nedenle 8. sınıfın ikinci yarıyılındaki rehberlik çalışmalarının tamamının meslekleri tanımaya yönelik çalışmalardan oluşması yerinde olacaktır. Böyle bir sürenini ayrılması için öncelikle İlköğretim ve Ortaöğretim Kurumları Sınıf Rehberlik Programında değişiklik yapılmalıdır. Ayrıca ayrılan bu sürede meslekleri tanımaya yönelik olarak Bakanlığımızca meslekleri tanıtıcı görsel materyallerin hazırlanmalıdır. Bu materyallerin kapsamında, bir meslek için hangi ortaöğretim kurumu ve üniversitenin hangi bölümlerini bitirmek gerektiği, buralara girme koşulları, bölümü bitirdikten sonraki iş imkânı, aylık-yıllık tahmini geliri, çalışma koşulları, iş güçlüğü vb. konular yer almalıdır.

3. Doğru bir yöneltme için öncelikle işgücü piyasasının ihtiyacı meslek bazında sayısal olarak belirlenmeli bu bir rapor halinde her yıl Milli Eğitim Müdürlüğüne bildirilmeli, Milli Eğitim Müdürlüğü bu sayısal verileri okullara göndermeli, 8. sınıfın ikinci yarıyılında yapılacak meslekleri tanıtma çalışmalarında bu ihtiyaçlar dikkate alınmalıdır. Böylece ileriye dönük olarak ihtiyaç duyulacak işgünün zamanında yetiştirilmesi sağlanabilir. Söz konusu ihtiyaç belirleme raporunun hazırlanmasına ilişkin sorumluluğunun Rehberlik Araştırma Merkezlerine verilmesi, ilgililerin bu raporu meslek kuruluşlarıyla işbirliğine giderek hazırlaması objektifliği artıracaktır.

4. İlköğretimde Yöneltme Yönergesinin uygulanmasına ilişkin olarak;

a) Öğrencilerin eğitim-öğretim yılı içinde belirlenen ilgi, yetenek ve kişilik özelliklerinin kaydedilmesi amacıyla 6, 7 ve 8 inci sınıflar için doldurulan sınıf gözlem formları ve gözlem raporlarının 4 ve 5. sınıflarda da doldurulması yerinde olacaktır. Böylece öğrencinin yeteneklerinin erken tespiti ve geliştirilmesine yönelik çalışmalar zamanında başlatılmış olacaktır.

b) Öğrenci gözlem formlarının Anasınıfı, 1, 2 ve 3. sınıflarda sınıfın öğretmeni tarafından doldurulması hem uygulamada bütünlük sağlaması açısından hem de tutumların erken yaşlarda oluştuğu dikkate alınarak alt sınıflarda öğrencilerin mesleklere yönelik tutumlarının belirlenmesi açısından önemlidir.

c) Gözlem formları ve gözlem raporlarında yer alan “kişisel özellikler” bölümünde yer alan özellikler yöneltme açısından önemli olup sadece (x) işaretiyle değerlendirilmesi doğru değildir. Bu bölümdeki özelliklerinde dereceli bir ölçekle değerlendirilmesi gereklidir. Özellikle ortaöğretime geçiş sistemindeki değişiklik nedeniyle bu bölüm daha önemli hale gelmiştir.

Mevcut durumda zaten bu bölümün değerlendirilmesi imkansızdır.  Örneğin bir öğrencimizin “girişimcilik” özelliğine  iki branş öğretmeni (x) işareti koydu diğer öğretmenleri koymadığını varsayarsak bu durumda öğrencinin raporunu hazırlayan şube rehber öğretmeni girişimcilik özelliğine ilişkin değerlendirmenin sonucuna ne yazacaktır? Mevcut durumda kendi görüşünü yazmaktadır ki bu da objektiflikten uzaktır.

d) Öğrencilerin ilgi, yetenek ve kişilik özelliklerinin kaydedilmesi amacıyla düzenlenen sınıf gözlem formu ve öğrenci gözlem raporlarının nasıl değerlendirileceğine ilişkin 16. maddede açıklama yapılmıştır. Burada yer alan 4 dereceli değerlendirme ölçeğinin aralığı geniştir. 100 lük sitemde not verilen ve 5 li ölçeğe göre değerlendirmesi yapılan ilköğretim okullarında benzer bir değerlendirme ölçütünün uygulanması daha doğru ve objektif olacaktır. Örneğin bir konuda yeteneği 100 olan öğrenci  4 ile yani (ç) ölçütüyle değerlendirilirken aynı konuda yeteneği 75 olan öğrenci de 4 ve (ç) ölçütü ile değerlendirilmektedir. Bu iki öğrenci yetenek açısından eşit olmadığı açıktır ancak mevcut uygulamada eşit görünmektedirler. Bu aralık daraltılmalı, 100 lük sisteme göre değerlendirme yapılmalı veya en az beşli bir ölçüt sistemi getirilmelidir.

e) Şube rehber öğretmeninin öğrenci gözlem raporunu hazırlarken, öğretmenlerden gelen sınıf gözlem formlarındaki her bir ölçüte ait gözlem sonuçlarını, tek bir belirtece dönüştürmesi istenmektedir. Ancak bunun için herhangi bir çizelge düzenlenmemiştir. Örneğin, 6. sınıftaki bir öğrencinin içsel zekâsı bütün öğretmenlerce değerlendirilir (10 öğretmen). Bu 10 ayrı puanın ortalamasının alınması için bir çizelge oluşturulmalıdır.

f) Yönergenin 4. maddesinin c fıkrasında “Sınıf Gözlem Formu: Öğrencilerin eğitim-öğretim yılı içinde belirlenen ilgi, yetenek ve kişilik özelliklerinin kaydedilmesi amacıyla 6, 7 ve 8 inci sınıflar için doldurulacak form” olarak tanımlanmış ancak 16. maddede “….. her sınıf için sınıf ve branş öğretmenleri tarafından sınıf gözlem formu düzenlenir.” hükmü getirilmiştir. Aradaki çelişki giderilmeli, sınıf gözlem formunun bütün sınıflarda düzenleneceğine ilişkin tanım yapılmalıdır.

Doğan CEYLAN